Aranzadiko Eraztuntze Bulegoak bere jarduera biderkatu eta erreferente zientifiko gisa finkatu da azken 25 urteetan
Ornitologia / Eraztuntze zientifikoa
Asteartea, 2026eko uztailaren 28a — CEST
— Testua: Aranzadi
Irakurketa: 3 minutu
Aranzadi Zientzia Elkarteak egindako txosten batek Eraztuntze Bulegoak 2000. urtetik gaur egun arte izandako eraldaketa aztertzen du. Eraztunleen kopuruaren hazkundeak, informazioaren digitalizazioak eta hegaztien ikerketa eta kontserbazioa bultzatzeak markatutako aldia da.
Aranzadi Zientzia Elkartearen Eraztuntzeak Bulegoa 1949an sortu zen, eta historian zehar hainbat etapa izan ditu. Aranzadik, orain, Hegaztien eraztuntze zientifikoa Euskadin 2000-2024 aldian txostena argitaratu du. Lan horrek Eraztuntze Bulegoak XXI. mendearen lehen laurdenean izan zuen bilakaera errepasatzen du, eta agerian uzten du zerbitzu horrek izan duen eraldaketa sakona; izan ere, eraztunle-talde txiki baten jarduera koordinatzetik, hegaztiak aztertzeko eta kontserbatzeko erreferentziazko azpiegitura zientifiko izatera igaro da.
Bulegoaren hazkundea txostenaren datu esanguratsuenetako batean islatzen da: 2000. urtean bost eraztunlek soilik osatzen zuten; 2024an, berriz, 76 eraztunle aktibo zituen Euskadin, eta guztira 352 eraztungileri ematen zien zerbitzua, Estatu osoan banatuta. Bilakaera horri esker, Aranzadiko Eraztunketa Bulegoa Espainiako eraztunle zientifiko gehienen euskarri bihurtu da. Izan ere, gaur egun kopuru hori 450 eraztunle baino gehiagokoa da Estatu osoan.
"Azken 25 urte hauetan, Bulegoa eraztunak kudeatzeaz arduratzen den erakunde bat izateari utzi dio, eta hegaztiei buruzko ezagutza sortzen duen eta hegaztiak kontserbatzen laguntzen duen azpiegitura zientifiko bihurtu da", azaldu du Juan Arizaga Aranzadi Zientzia Elkarteko Eraztunketa Bulegoko zuzendariak. "Gaur egun eraztunleen sare zabala koordinatzen dugu, ehunka mila erregistro kudeatzen ditugu eta hegazti-populazioak nola aldatzen ari diren hobeto ezagutzeko proiektuetan laguntzen dugu".
Aztertutako aldian, 2000tik 2024ra bitartean, 203.000 hegazti baino gehiago eraztundu ziren Euskadin, Aranzadi eraztunekin. Horrez gain, 24.000 hegazti berreskuratu dira eraztunetan, eta marka berezien 32.000 irakurketa baino gehiago egin dira. Informazio horrek balio zientifiko handia du migrazio-mugimenduak, biziraupena, ugalketa edo hegaztiek ingurumen-aldaketari ematen dioten erantzuna aztertzeko.
Hala ere, txostenak nabarmentzen du bulegoaren bilakaera ezin dela neurtu jardueraren hazkundearen arabera soilik. Urte hauetan ere pauso kualitatibo handia eman da kudeaketaren digitalizazioari, tresna informatiko propioen garapenari eta markatzeko eta jarraipena egiteko metodologia berrien ezarpenari esker. Aurrerapen horiei esker, eskuragarri dauden datuen kalitatea hobetu ahal izan da, eta datu horiek nazioko eta nazioarteko ikerketa-proiektuetan erabiltzea erraztu da.
"Eraztuntzearen benetako balioa ez da eraztun bat jartzea, hegazti horrek bizitzan zehar eman dezakeen informazio guztia jartzea baizik. Berreskuratze bakoitzak eta irakurketa bakoitzak espezieen kontserbaziorako funtsezkoak diren galdera zientifikoei erantzuten laguntzen dute ", gaineratu du Arizagak.
Txostenak, halaber, Euskadiko hezegune eta naturgune nagusiek Atlantiko ekialdeko migrazio-ibilbidean duten zeregina jasotzen du. Txingudi, Urdaibai, Salburua edo Zadorrako urtegiak, esaterako, gune estrategiko gisa finkatu dira hegazti migratzaileen jarraipena egiteko, eta ezinbesteko informazio-iturria dira Europa mailan egiten dituzten joan-etorriak ulertzeko.
Eraztuntze-bulegoaren bilakaera islatzeaz gain, txostenak datozen urteetarako erronka nagusiak identifikatzen ditu. Besteak beste, espezie eta habitat jakin batzuen jarraipena indartzea, laguntzaileen sarea zabaltzea, informazioaren analisia erraztuko duten tresna teknologikoak garatzen jarraitzea eta nazioarteko lankidetza bultzatzen jarraitzea.
2000 eta 2024 artean bildutako datuek erakusten dutenez, Aranzadiko Eraztuntze Bulegoak eboluzionatu du, eta erreferentziazko egitura zientifiko bihurtu da, milaka landa-behaketa hegaztien ikerketarako eta kontserbaziorako ezagutza erabilgarri bihurtzeko gai dena.
Eraztuna duen hegazti bat topatu duzu?
Eraztuna duen hegazti bat topatu baduzu (bizirik edo hilik), jar zaitez gurekin harremanetan.
Koloretako eraztuna edo marka
