Aranzadik eta ADEMGIk "ikusten ez dena" erakusten dute. Ezkutuko biodibertsitatea eta esklerosi anizkoitzaren errealitatea lotzen dituen zientzia eta arte zirkularra

Entomologia, Herpetologia / Hiriko biodibertsitatea

Osteguna, 2026eko uztailaren 2a — CEST

— Testua: Aranzadi

Irakurketa: 4 minutu

  • Aranzadi Zientzia Elkarteak ikerketa eta diseinu zientifikoa eskaintzen ditu, eta ADEMGI, berriz, Medialab Tabakalerako talde irekietan plastiko birziklatuz egindako artisau-ekoizpenaren buru da.
  • Asteazkenetako lan-arratsaldeak elkarrizketarako eta konexiorako gune bihurtu ziren, eta parte-hartzaileek Donostiako tokiko faunari buruz eztabaidatzen zuten, Busti Zaitez kanpainarako osagarri solidarioei forma ematen zieten bitartean.

Biodibertsitatea gune babestuetan edo urrunduetan soilik existitzen delako ideiaren aurrean, Biarteko Mugi proiektuak — Aranzadi Zientzia Elkarteak gidatutako erronka ekosozialak — natura berraurkitzera gonbidatzen gaitu bizi garen tokian: gure espaloi, horma eta txoko arruntetan. Esplorazio-esparru horretan, oso aliantza berezia sortu da Gipuzkoako Esklerosi Anizkoitzaren Elkartearekin (ADEMGI), helburu argi batekin: diseinuaren, ekonomia zirkularraren eta elkartasunaren bidez gizartearen begietara ezkutatuta dagoena ikusaraztea.

"Ikusten ez denaren" ispilua: sintomak eta ezkutuko istorioak. Esklerosi Anizkoitza "mila aurpegien gaixotasuna" bezala ezagutzen da, bere adierazpenen aniztasun handia dela eta. Horietako asko ikusezinak dira kanpotik: nekea, sentikortasun-galera edo koordinazio eta trebetasun finik eza eskuetan. Paralelismo ederrean, Aranzadiko zientzialari taldeak Donostiako kaleetan "ikusten ez dena" ere berreskuratu du: espezie minorizatuen istorioak, hala nola hegoaldeko zuhaitz-igela (5 cm eskalatzaile babestu bat), plusia sitsa (gaueko polinizatzaile sotil bat) edo hirustaren melita.

Tokiko ilustratzaile zientifikoek forma eman diete espezie horiei bitxigintzako osagarriak sortzeko, eta haien benetako balioa sorkuntza-prozesuan datza. Hiriko espezieetara egokitutako ilustrazio eta diseinu bektorialetatik abiatuta, ADEMGIko erabiltzaileek eta boluntarioek 3D inprimaketako plastikoaren mermak zehatz-mehatz manipulatzen dituzte Medialab Tabakalerako Laborategia espazioan, Precious Plastic komunitateko talde ireki horien bitartez, DIY diseinu ireki eta logikoen bidez diseinuan eta ekoizpen artistiko/fabrikazio industrialean zentratutako helburuekin hondakin plastikoaren kudeaketan interesa duten nazioarteko maker korronte bat osatzen duena. Belarritakoak, zintzilikariak edo giltzatakoak birrindu, urtu, prentsatu, ebaki eta muntatzeko prozesu hori tresna terapeutiko baliotsua bihurtzen da, hain zuzen ere, gaixotasunak ezkutatu nahi duen psikomotrizitate fin hori eta kontzentrazio hori lantzeko.

Asteazkenetako arratsaldeak: Elkarbizitzari buruzko elkarrizketak. Proiektuak erakutsi du iraunkortasuna ez dela teknika bat bakarrik, giza espazio bat baizik. Asteazkenetako arratsaldeak Medialab Tabakaleran astero elkarrizketa eta erresilientzia topaketak dira, hondakin plastikoari bigarren bizitza bat ematen zaion bitartean. Hondakinaren eraldaketa horrekin batera, komunitate kontzientziatu bat sortu zen, tokiko faunari buruzko elkarrizketak sortu ziren eta esperientzia pertsonalak trukatu ziren. Horrela, parte-hartzaileak hiri-izaera horretako enbaxadorerik onenak bihurtu ziren, beren eskuekin piezaz pieza birsortzen zihoazenak.

"Aniztasunak indartsuago egiten gaitu" "batzen gaituenari" buruzko asmo-adierazpena da: gure ekosistemetako biodibertsitatearen eta gure komunitateetako giza aniztasunaren balio ordezkaezina. Eskuratutako pieza bakoitzak fitxa bat izango du, hiri-espezie horien bizitza intimoa azaltzeko.

Bilduma guztia modu solidarioan merkaturatuko da ADEMGI-ko Busti Zaitez kanpaina enblematikoan, datorren igandean, uztailak 5. Lortutako funts guztiak elkartearen fisioterapia- eta logopedia-zerbitzuak finantzatzeko erabiliko dira, eta naturari entzuteko ekintza kolektiboa zuzenean gure lurraldeko pertsonen osasun eta ongizate bihurtzea lortuko da.

Bidaia ekosozial eta hibridazio komunitario hau Kutxa Fundazioaren, Zientzia eta Teknologiarako Espainiako Fundazioaren (FECYT), Gipuzkoako Foru Aldundiaren Iraunkortasun Departamentuaren eta Worldcooren lankidetzarekin Eroskiren Zentimo Solidarioen Kanpainari esker egin da.

Aranzadi: mikrokontakizun zientifikoak eta biodibertsitate minorizatua. Alde batetik, Aranzadiko ikertzaileek anonimotasunetik berreskuratu dituzte Donostiako eguneroko txokoetan bizi diren espezie minorizatu batzuen bizitza sekretuak. Tokiko ilustratzaile zientifikoekin lankidetzan, ikerketa hau ilustrazio zientifiko, diseinu bektorial eta mikro-istorio bihurtu dute, pieza bakoitzarekin batera, hiria begi berriekin begiratzeko gonbidapena eginez:

- Hegoaldeko zuhaitz-igela (Hyla meridionalis): "Eskalatzaile babestu" bat, 5 zm eskaseko benetako bitxikeria mediterraneoa, Donostia inguruko zuhaitzetan trebeki igo eta ezkutatzen dena.

- Plusia sitsa (Autographa gamma): "Gaueko sitsa migratzailea", hegalean gamma letraren formako urre koloreko orban deigarria daramana, eta polinizatzeko duen eraginkortasun apala gure lorategietan duen ugaritasun handiarekin konpentsatzen duena.

- Hirustaren melita (Melitta leporina): Erle bakartia, gure hiri-zelaien oreka eta osasunerako funtsezkoa.

ADEMGI: maisutasun zirkularra eta asteazken arratsaldeetako arima. Bestalde, ADEMGIko erabiltzaile, senide eta boluntarioen taldeak bere aurretiko esperientzia baliotsua eta plastiko-hondakinen manipulazioan eta balorizazioan duen nagusitasun teknikoa ekarri ditu, Apaindu Zaitez proiektuaren bidez. Proiektu horrek 3 urteko ibilbidea ospatzen du, eta sustatzaile nagusia Iratxe Vecilla da. Talde irekiak biltzen diren Medialab Tabakalerako Laborategia gunean, ADEMGIko taldeak bere denbora, ahalegina eta trebetasuna eskaini ditu UPV/EHUk emandako 3D inprimaketako filamentuetako lermak belarritakoetan, zintzilikarioetan eta giltzatakoetan eskuz eraldatzeko, birrintzeko, prentsatzeko eta laser ebakitzeko prozesuen bidez.

BUSTI ZAITEZ: konpromiso solidarioa mugimenduan. Zientziaren eta komunitatearen arteko oreka horren emaitza modu solidarioan merkaturatuko da ADEMGIren Esklerosi Anizkoitzaren aldeko Busti Zaitez – Mójate kanpaina enblematikoan, datorren igandean, uztailak 5. Lortutako funtsak elkarteak kudeatuko ditu oso-osorik, fisioterapiako eta logopediako funtsezko zerbitzuak finantzatzeko. Horrela, hiri-espezieak entzuteko eta babesteko ekintza kolektiboak zuzenean dakar gure lurraldeko pertsonen bizi-kalitatea eta ongizatea hobetzea.