‘Frankismoak Errepresaliatutako Emakumeak: Gipuzkoako kasua’ erakusketak Gipuzkoan errepresio frankista pairatu zuten emakumeen memoria plazaratzen du

Aieteko Kultur Etxean ikusgai izango da gaurtik aurrera ‘Frankismoak Errepresaliatutako Emakumeak: Gipuzkoako kasua’ erakusketa. Gipuzkoako Foru Aldundiko Giza Eskubideen eta Kultura Demokratikoaren Zuzendaritzak sustatu du erakusketa, Aranzadi Zientzia Elkartearekin eta Donostia Kulturarekin lankidetzarekin, eta irailaren 6ra arte egongo da publikoarentzat zabalik. Erakusketa hau Gipuzkoako memoria demokratikoa berreskuratu, zaindu eta gizarteratzeko erakundeek eta memoria historikoaren aldeko eragileek azken urteotan egiten ari diren lanari egindako ekarpena da.

Erakusketaren aurkezpenean parte hartu dute Javi Buces Aranzadi Zientzia Elkarteko kide eta erakusketaren komisarioak; Ana López Donostiako Udaleko Kultura zinegotziak; eta Ion Gambra Gipuzkoako Foru Aldundiko Giza Eskubideen eta Kultura Demokratikoaren zuzendariak. Halaber, erakusketaren oinarrian dagoen ikerketarako testigantzak eman dituzten emakumeetako batzuen senideak ere bertan izan dira, baita lurraldeko hainbat memoria-erakundetako ordezkariak ere.

Erakusketaren helburua da 1936 eta 1945 artean Gipuzkoan errepresio frankista pairatu zuten milaka emakumeren errealitatea ezagutaraztea, hamarkadetan zehar isilaraziak edo Gerra Zibilari eta diktadurari buruzko kontakizunetan bigarren mailan utziak izan diren bizipenei arreta berezia eskainiz. Zorroztasun historikoan eta dokumentazio-lanean oinarritutako dibulgazio-proposamen baten bidez, erakusketak emakumeak kontakizunaren erdigunean kokatzen ditu, haien bizipenak eta Gipuzkoako historia kolektiboari egin dioten ekarpena aitortuz.

Azalpen-panelez, argazkiz, dokumentu historikoen erreplikez, errepresaliatutako emakumeen biografiez eta erakusketan jasotako esperientziak testuinguruan kokatzen laguntzen duten hainbat dokumentazio-materialez osatuta dago erakusketa. Horrez gain, garaiko gerra-testuinguruarekin eta gerran zeharreko bizi-baldintzekin lotutako elementuen berreraikuntza bat ere badu, baita ibilbidea osatzen duen ikus-entzunezko gune bat ere.

Era berean, erakusketak bisitarien parte-hartze aktiboa sustatu nahi du. Horretarako, ontzi bat jarri da, erakusketa bisitatzen duten pertsonek beren hausnarketak, mezuak edo idatzizko ekarpenak bertan utz ditzaten, memoria, aitortza eta gogoeta kolektiborako espazio partekatua sortzen lagunduz.

Memoria, aitortza eta erreparazioa

Erakusketa Gipuzkoako Foru Aldundiak memoria demokratikoaren, giza eskubideen eta indarkeria nahiz oinarrizko eskubideen urraketen biktimen aitortzaren alde duen konpromisoaren baitan kokatzen da. Testuinguru horretan, erakusketak egia, justizia, erreparazio eta aitortzaren printzipioetan aurrera egiten laguntzen du, gure iragan hurbilaren ulermen zabalago eta inklusiboagoa sustatuz.

Giza Eskubideen eta Kultura Demokratikoaren Zuzendaritzatik nabarmendu da urte luzez ezkutuan egon diren memoriak berreskuratzeko aukera emango duten gogoeta eta ezagutza-guneak sortzen jarraitzearen garrantzia. Ildo horretan, erakusketak Gipuzkoako historian errepresaliatutako emakumeei dagokien lekua aldarrikatzen du, eta haien duintasuna, erresistentzia eta balio demokratikoekiko konpromisoa balioan jartzen ditu.

Emakumeek jasandako errepresioari begirada espezifikoa

Erakusketak emakumeek Gerra Zibilean eta diktadura frankistan pairatutako errepresio-modu desberdinak jorratzen ditu, lurraldeko milaka pertsonari eragin zion errealitate konplexu bat ikusgarri eginez. Besteak beste, kartzelatzeak, epaiketarik gabeko exekuzioak, herrietatik eta lanpostuetatik kanporatzeak, ondasunen konfiskazioak, abusuak, umiliazio publikoak eta emakumeen aurka bereziki erabilitako beste indarkeria-modu batzuk aztertzen ditu.

Era berean, erakusketak genero-ikuspegia txertatzen du, emakume askok jasandako errepresioa hobeto ulertzeko. Izan ere, emakume horietako asko ez zituzten beren ideia politikoengatik edo erregimenaren aurkakotzat jotzen ziren pertsonekin zuten harremanagatik bakarrik zigortu; diktadurak ezarritako gizarte-eredua zalantzan jartzeagatik ere jazarriak izan ziren. Horrela, erakusketak errepresioaren dimentsio espezifiko baten ezagutza sakontzen laguntzen du, ezinbestekoa baita garai hartan gertatutako giza eskubideen urraketen benetako neurria ulertzeko.

Erakusketaren ordutegia honakoa izango da:

• Asteartetik ostiralera: 16:00etatik 20:30era.
• Larunbatetan: 10:00etatik 14:00etara eta 16:30etik 20:00etara.
• Igandeetan: 10:00etatik 14:00etara.
• Astelehenetan eta jaiegunetan: itxita.