Donostiak bere hiri-biodibertsitatea aire zabaleko museo bihurtu du Biarteko Mugi ekimenarekin

Donostiako Udalak Urban Fauna Resorten hiru eskulturen inaugurazioan eta Biarteko Mugiren lehen ibilbidearen inaugurazioan parte hartu du gaur. Aranzadi Zientzia Elkarteak eta Chillida Lekuk sustatu dituzte bi ekimen horiek, hiri-biodibertsitatea zientziaren, artearen eta teknologiaren bidez ezagutzeko, ulertzeko eta baloratzeko modua eraldatzeko.

Bi ekimen horiek Biarteko Mugi erronka ekosozialaren parte dira. Aranzadik zuzentzen du erronka hori, eta pertsonak beren eguneroko ingurunearekin birkonektatzea du helburu. Proiektua ideia sinple batetik abiatzen da: ezagutzen eta baloratzen duguna baino ez dugu babesten. Horregatik, hiri-biodibertsitatea deskubritzea proposatzen du, ez espezie multzo huts gisa, baizik eta ondare bizi gisa, hiriko ondare artistiko edo kulturala bezain berezia eta baliotsua dena.

Naturaren ikuspegia eremu babestuei edo urruneko paisaiei soilik lotuta dago. Biarteko Mugi ekimenak parke, lorategi eta kaleetan bizi den biodibertsitatea aldarrikatzen du, eta erakusten du gurekin bizi diren espezieek naturari buruzko edozein dokumentalenak bezain prozesu ekologiko eta ebolutibo harrigarriak dituztela.

Aranzadi Zientzia Elkarteaz eta Chillida Lekuz gain, Bizikletaz Adinik Ez GKEak eta Ikasplay enpresa teknologikoak ere parte hartzen dute proiektuan. Biarteko Mugik Kutxa Fundazioaren laguntza du –2024ko Erronka Ekosozialetarako Aliantzak laguntza-deialdiaren bidez– bai eta Donostiako Udalaren, Gipuzkoako Foru Aldundiko Jasangarritasun Departamentuaren, eta FECYTen laguntza ere. Era berean, Eroskiren Zentimo Solidarioak kanpainaren bidezko laguntza du, bai eta Worldcooren laguntza ere.

Ingurumeneko zinegotzi Iñigo Garcíak hau adierazi du: “proiektu honek hiria beste ikuspegi batetik begiratzeko gonbitea egiten digu, natura eguneroko bizitzaren parte dela ikusteko”. “Biodibertsitatea ez dago naturagune handietan bakarrik; gure parke, lorategi eta kaleetan ere bizi da. Biodibertsitatea ezagutzea da hura babesteko lehenengo pausoa”, adierazi du.

Jasangarritasuneko foru diputatu José Ignacio Asensiok, bere aldetik, nabarmendu duenez, “gure ingurunea beste modu batera begiratzen ikasten dugunean hasten da biodibertsitatearen babesa. Biarteko Mugi gisako ekimenek ikasteko, harritzeko eta natura gure eguneroko bizitzaren parte dela ulertzeko espazio bihurtzen dute hiria. Begirada-aldaketa hori ezinbestekoa da gure natura-ondarearen kontserbazioarekin kontzienteagoa eta konprometituagoa den gizarte baterantz aurrera egiteko”.

Biarteko Mugi ibilbideak

Biarteko Mugi ekimenaren lehen ibilbidea aurkezteko ere balio izan du jardunaldiak. Ibilbideek hiri-biodibertsitatea interpretatzeko ibilbide bihurtzen dituzte Donostiako hainbat espazio. Hiriko hainbat tokitan instalatutako QR kodeen bidez, edonork ikus ditzake bideo laburrak, hain zuzen ere leku horretan gertatzen diren fenomeno ekologikoak eta ebolutiboak azaltzen dituztenak, kasu gehienetan, inor ez baita horietaz konturatzen.

Ibilbideek hiri-espezieak eta -agertokiak konektatzen dituzte, natura hirira nola egokitzen den eta biodibertsitate hori Donostiako natura-ondarearen hain zati baliotsua zergatik den ulertzeko aukera ematen duen gai komun baten bidez.

Lehenengo ibilbidea, “ikusten dena” izenekoa, naturako ikus-komunikazioari buruzkoa da. Ibilbidean zehar, parte-hartzaileek ikusi ahal izango dute sugandilek, zozoek, txolarreek, uhandreek, polinizatzaileak, orkideek, tamarizek, salamandrek edo likenek, besteak beste, nola erabiltzen dituzten koloreak, formak eta patroiak komunikatzeko, defendatzeko, bikotekideak erakartzeko edo ingurunearekin erlazionatzeko.

Ibilbideak agerian uzten du, halaber, espezie horiek hiri-ekosistemen osasun-egoeraren adierazle gisa jarduten dutela, haien presentziak, portaerak edo ezaugarriek hiriko ingurumen-kalitateari buruzko informazioa ematen baitute.

Ingurumeneko zinegotziak azpimarratu du horrelako ekimenek erakusten dutela biodibertsitatearen kontserbazioa hirietan ere egiten dela. “Ezagutza zientifikoa herritarrengana hurbiltzen duten eta espazio publikoa ikasteko, elkarrekin bizitzeko eta gure natura-ondarea kontserbatzeko leku bihurtzen duten proiektuen aldeko apustua egiten jarraitzen du Udalak”, adierazi du.

Urban Fauna Resort

Jardunaldian zehar, Urban Fauna Resorten hiru eskultura irabazleak inauguratu dira. Chillida Lekuk eta Aranzadi Zientzia Elkarteak bultzatu dute deialdi hori, Donostiako Udalaren eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzarekin.

Proiektuak arte publikoa ulertzeko beste modu bat proposatzen du. Eskultura horiek, esku-hartze artistikoak ez ezik, berezko biodibertsitatea errazten duten babesleku funtzionalak ere badira. Artistek eta zientzialariek elkarrekin diseinatuta daude, irizpide estetiko eta ekologikoak dituzte, espazio publikoa arte bizidun museo bihurtzeko, eta artea eta natura elkar aberasteko.

Deialdi horretan 24 proposamen jaso ziren. Arte, arkitektura eta biodibertsitateko adituek eta erakundeetako ordezkariek osatutako diziplinarteko epaimahai batek hiru obra irabazleak hautatu zituen proposamen horien artetik.

Donostiako hainbat berdegunetan kokatuta, eskulturek babesleku berriak sortzen dituzte hiri-biodibertsitaterako, eta natura-ondarearen balio paregabeari eta habitaten galera progresiboari buruz hausnartzeko gonbitea egiten dute.

Biribilgune (Miramar Jauregiko lorategiak)

Egileak: Ane Escribano eta Iker de la Hoz (arkitektoak).

Material birziklatuz eraikita dago, eta egitura zirkular gisa pentsatuta dago, jarraitutasunaren eta bizitzaren sinbolo gisa. Lanak babesleku bat proposatzen du, zeinak segida ekologikoko prozesuak ikusgarri egiten dituen eta espezieen arteko bizikidetza errazten duen. Egileek hiriaren, espazio publikoaren eta naturaren arteko harremana birpentsatzeko gonbidapen gisa ulertzen dute beren proiektua.

Walls into Porous Boundaries (Cristina Enea parkea)

Egilea:Nekane Azpiazu Lejardi (arkitektoa eta ikertzailea).

Hiri-espezie txikiek kolonizatzeko diseinatutako horma porotsuaren itxura du. Hiria eta natura bereizi beharrean, harresia topagune bat da, pertsonen eta biodibertsitatearen arteko bizikidetza-modu berriak sustatzen dituena.

Geltoki Bizia (EHUko liburutegiaren aurrean, Europa plaza)

Egileak: Maider de la Fuente eta María Zufiaur (arkitektoak).

Eskultura bizi gisa ulertuta, lanak pertsona eta espezie polinizatzaileak aldi berean erakartzen dituen espazio bat sortzen du. Unibertsitate-campusaren ondoan kokatuta dagoen eskultura horren asmoa da askotan nabarmentzen ez diren eta hiri-biodibertsitatean funtsezko zeregina duten erakunde txikiak ikusaraztea.